{"id":17500,"date":"2023-12-30T19:54:38","date_gmt":"2023-12-30T18:54:38","guid":{"rendered":"http:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/?p=17500"},"modified":"2023-12-30T20:03:35","modified_gmt":"2023-12-30T19:03:35","slug":"sladami-krolow-polski-na-wawelskie-wzgorze-opis-warsztatow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/projekty\/sladami-krolow-polski-na-wawelskie-wzgorze-opis-warsztatow\/","title":{"rendered":"\u015aladami Kr\u00f3l\u00f3w Polski na Wawelskie Wzg\u00f3rze - opis warsztat\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Ka\u017cdy cykl warsztat\u00f3w rozpoczynali\u015bmy spacerem edukacyjnym na Wawel, jego zwiedzaniem i zbieraniem dokumentacji fotograficznej. Dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy z Zamkiem Kr\u00f3lewskim na Wawelu uczestnicy wszystkich grup warsztat\u00f3w bezp\u0142atnie zwiedzili z przewodnikiem reprezentacyjne komnaty kr\u00f3lewskie, prywatne apartamenty kr\u00f3lewskie, skarbiec koronny i zbrojowni\u0119, sztuk\u0119 wschodu, Wawel zaginiony oraz ogrody kr\u00f3lewskie.<\/p>\n\n\n\n

Wawelskie Wzg\u00f3rze, na kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 Zamek Kr\u00f3lewski i Katedra, przez wieki by\u0142o centrum w\u0142adzy \u015bwieckiej i duchownej w Polsce. G\u00f3ruj\u0105ce nad zakolem Wis\u0142y skaliste wzniesienie od wczesnego \u015bredniowiecza by\u0142o siedzib\u0105 \u015bwieckiej i duchownej w\u0142adzy. Istniej\u0105 jednak \u015blady wskazuj\u0105ce na obecno\u015b\u0107 tam cz\u0142owieka od okresu paleolitu. Mieszko I (p. 960-992), pierwszy historyczny w\u0142adca i tw\u00f3rca polskiej pa\u0144stwowo\u015bci obra\u0142 Wawel na jedn\u0105 ze swych siedzib. Przyj\u0119cie przez niego chrze\u015bcija\u0144stwa wprowadzi\u0142o Polsk\u0119 w kr\u0105g kultury zachodniej. W r. 1000 ustanowiono w Krakowie biskupstwo i zbudowano pierwsz\u0105 katedr\u0119 na Wawelu. Szczeg\u00f3lny rozkwit prze\u017cywa\u0142 Wawel w wiekach XIV-XIV, za panowania ostatnich Piast\u00f3w i Jagiellon\u00f3w. Za panowania kr\u00f3l\u00f3w: Aleksandra (p. 1501-1506), Zygmunta I (1506-1548) i Zygmunta Augusta (p. 1548-1572) przekszta\u0142cono zbyt ciasny ju\u017c gotycki zamek, w renesansow\u0105 siedzib\u0119 nale\u017c\u0105c\u0105 do najwspanialszych w \u015brodkowej Europie. By\u0142 to czas niezwyk\u0142ego rozwoju sztuki i nauk humanistycznych.

Po przeniesieniu si\u0119 kr\u00f3la Zygmunta III Wazy (p. 1587-1632) wraz z dworem do Warszawy w latach 1609-1611, Wawel straci\u0142 na swym dotychczasowym znaczeniu. Pozosta\u0142 jednak jedn\u0105 z kr\u00f3lewskich rezydencji, a w katedrze nadal odbywa\u0142y si\u0119 koronacje i pogrzeby polskich kr\u00f3l\u00f3w. Zamek by\u0142 wielokrotnie niszczony i grabiony w czasie dzia\u0142a\u0144 wojennych, m.in. podczas potopu szwedzkiego. W r. 1796 przej\u0119ty przez Austriak\u00f3w po ostatnim zaborze, zamek zosta\u0142 zamieniony w koszary armii austriackiej.

Z pocz\u0105tkiem XX wieku podj\u0119to monumentalny program odnowy Wawelu, zmierzaj\u0105cy do przywr\u00f3cenia mu dawnej \u015bwietno\u015bci, a po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci przekszta\u0142cono go w muzeum.
<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n


Ka\u017cdy cykl warsztat\u00f3w skupiony by\u0142 wok\u00f3\u0142 innego tematu, kt\u00f3ry ustalili\u015bmy razem z prowadz\u0105cymi warsztaty oraz Zamkiem Kr\u00f3lewskim na Wawelu. Pierwsza grupa realizowa\u0142a histori\u0119 Kr\u00f3la Zygmunta III Wazy i alchemika Micha\u0142a S\u0119dziwoja, kolejna skupi\u0142a si\u0119 na arrasach Kr\u00f3la Zygmunta Augusta, a ostatnia na zmianach, jakie Kr\u00f3lowa Bona wprowadzi\u0142a na kr\u00f3lewski dw\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Historia Kr\u00f3la Zygmunta III Wazy i alchemika Micha\u0142a S\u0119dziwoja<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Powodem jednego z najwi\u0119kszych w dziejach Wawelu po\u017caru by\u0142y najprawdopodobniej zami\u0142owania alchemiczne Kr\u00f3la Zygmunta III Wazy. Kr\u00f3l utrzymywa\u0142 na swoim dworze znanych mistrz\u00f3w tej tajemnej wiedzy i sam poszukiwa\u0142 uparcie cudownej mikstury, kt\u00f3ra mia\u0142a rzekomo przemienia\u0107 w z\u0142oto inne metale. Jeden z najs\u0142ynniejszych polskich alchemik\u00f3w, Micha\u0142 S\u0119dziw\u00f3j, podobno wykona\u0142 kiedy\u015b na oczach kr\u00f3la do\u015bwiadczenie, w wyniku kt\u00f3rego srebrny talar przemieni\u0142 si\u0119 w z\u0142oty. Scena ta, wyobra\u017cona na p\u0142\u00f3tnie Jana Matejki mia\u0142a miejsce w rzeczywisto\u015bci. Zach\u0119cony jego przyk\u0142adem m\u0142ody kr\u00f3l sam zacz\u0105\u0142 przeprowadza\u0107 nocami do\u015bwiadczenia, kt\u00f3rych skutkiem by\u0142 nieprzewidziany wybuch i po\u017car Kurzej Stopki. Odbudowa zniszcze\u0144 wzbogaci\u0142a renesansow\u0105 sylwetk\u0119 zamku o cz\u0119\u015b\u0107 barokow\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Skutki po\u017caru by\u0142y jednak du\u017co powa\u017cniejsze - Kr\u00f3l na czas remontu, za\u0142adowa\u0142 swoj\u0105 rodzin\u0119 na wi\u015blane krypy i sp\u0142yn\u0105\u0142 nimi do Warszawy. By\u0142o to w 1596 roku, kiedy stolica kraju zosta\u0142a przeniesiona do Warszawy.<\/em><\/p>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Arrasy Kr\u00f3la Zygmunta Augusta<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 wawelskich arras\u00f3w zosta\u0142 utkany w latach 1550\u20131560 w znakomitych warsztatach w Brukseli, \u00f3wczesnej \u015bwiatowej metropolii sztuki tapiseryjnej. Tkaniny wykonano z we\u0142ny i jedwabiu oraz z nici srebrnych i srebrnych z\u0142oconych. Arcydzie\u0142a, kt\u00f3re stworzyli autorzy malarskich karton\u00f3w, zrealizowano na zam\u00f3wienie kr\u00f3la Zygmunta Augusta, ostatniego Jagiellona, w ramach zbioru oko\u0142o 160 tapiserii\u00a0przeznaczonych do dekoracji Zamku Kr\u00f3lewskiego na Wawelu. Tw\u00f3rcy arras\u00f3w inspirowali si\u0119 pracami najwi\u0119kszych artyst\u00f3w (mistrz\u00f3w w\u0142oskiego renesansu, Rafaela, Micha\u0142a Anio\u0142a) oraz bestiariuszami, kompendiami florystycznymi i zoologicznymi. W\u015br\u00f3d nich 19 monumentalnych tkanin figuralnych ze scenami z Ksi\u0119gi Rodzaju (Szcz\u0119\u015bliwo\u015b\u0107 rajska\u00a0\u2013 480 cm x 854 cm,\u00a0Wej\u015bcie zwierz\u0105t do arki\u00a0\u2013 475 cm x 792 cm,\u00a0Budowa wie\u017cy Babel\u00a0\u2013 482 cm x 812 cm), 44 werdiury z przedstawieniami zwierz\u0105t wpisanymi w krajobraz (Wydra z ryb\u0105 w pysku i fantastyczne gady,\u00a0Jednoro\u017cec-\u017cyrafa i ry\u015b,\u00a0Bocian i kr\u00f3liki), 42 arrasy herbowe (groteska z herbami Polski i Litwy oraz postaci\u0105 Cerery), a tak\u017ce niewielkich rozmiar\u00f3w obicia mebli oraz tkaniny do dekoracji wn\u0119k okiennych. Kolekcja ta przetrwa\u0142a wieki wojen, wielokrotne ewakuacje aby nadal cieszy\u0107 zwiedzaj\u0105cych swoim blaskiem.<\/em><\/p>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bona Sforza d\u2019Aragona (ur. 2 II 1494, zm. 19 XI 1557)<\/strong><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3lowa Polski, druga \u017cona Zygmunta I Starego z dynastii Jagiellon\u00f3w, c\u00f3rka Giangaleazza Sforzy, ksi\u0119cia Mediolanu, i Izabeli Arago\u0144skiej, c\u00f3rki Alfonsa Il, kr\u00f3la Neapolu, matka Zygmunta Augusta i c\u00f3rek: Zofii, Katarzyny, Izabeli i Anny Jagiellonki.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W m\u0142odo\u015bci Bona odebra\u0142a staranne wykszta\u0142cenie - zna\u0142a dzie\u0142a Wergiliusza, Cycerona i ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, posiad\u0142a wiedz\u0119 z zakresu historii, prawa, administracji i teologii. By\u0142a w\u0142adczyni\u0105 ambitn\u0105, aktywn\u0105 i niezwykle gospodarn\u0105. Dzi\u0119ki umiej\u0119tnemu zarz\u0105dzaniu otrzymanymi od m\u0119\u017ca maj\u0105tkami szybko dorobi\u0142a si\u0119 olbrzymiej osobistej fortuny, tylko w Koronie nabywaj\u0105c ponad dwie\u015bcie wsi i kilkana\u015bcie miast. Zagospodarowa\u0142a wielkie po\u0142acie nieu\u017cytk\u00f3w, zaludnia\u0142a pustki, budowa\u0142a mosty, m\u0142yny, tartaki, twierdze warowne. Rozbudowywa\u0142a miasta nadane jej jako \u201eOprawa Polskich Kr\u00f3lowych\u201d.Wywiera\u0142a te\u017c istotny wp\u0142yw na polityk\u0119 kraju, tak \u017ce o drugim dziesi\u0119cioleciu jej pobytu w Polsce m\u00f3wi si\u0119 wr\u0119cz, \u017ce by\u0142 to okres wsp\u00f3\u0142rz\u0105d\u00f3w Zygmunta i Bony. W 1530 roku doprowadzi\u0142a do koronacji swojego jedynego syna, Zygmunta Augusta, jeszcze za \u017cycia ojca (\u201evivente rege\u201d). Na Litwie przeprowadzi\u0142a szeroko zakrojon\u0105 reform\u0119 gospodarcz\u0105 (zwan\u0105 \u201epomiar\u0105 w\u0142\u00f3czn\u0105\u201d). Kr\u00f3lowa Bona nale\u017cy do najbardziej kontrowersyjnych postaci w dziejach Polski. Czarna legenda wok\u00f3\u0142 osoby kr\u00f3lowej powsta\u0142a za jej \u017cycia za spraw\u0105 przeciwnik\u00f3w politycznych.<\/em><\/p>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n



<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ka\u017cdy cykl warsztat\u00f3w rozpoczynali\u015bmy spacerem edukacyjnym na Wawel, jego zwiedzaniem i zbieraniem dokumentacji fotograficznej. Dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy z Zamkiem Kr\u00f3lewskim na Wawelu uczestnicy wszystkich grup warsztat\u00f3w bezp\u0142atnie zwiedzili z przewodnikiem reprezentacyjne komnaty kr\u00f3lewskie, prywatne apartamenty kr\u00f3lewskie, skarbiec koronny i zbrojowni\u0119, sztuk\u0119 wschodu, Wawel zaginiony oraz ogrody kr\u00f3lewskie. Wawelskie Wzg\u00f3rze, na kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 Zamek Kr\u00f3lewski i […]<\/p>","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1419,624],"tags":[],"class_list":["post-17500","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-1419","category-projekty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17500","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17500"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17500\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17514,"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17500\/revisions\/17514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}