{"id":10347,"date":"2015-11-24T19:01:11","date_gmt":"2015-11-24T18:01:11","guid":{"rendered":"http:\/\/etiudaandanima.com\/?p=10347"},"modified":"2015-11-24T18:22:58","modified_gmt":"2015-11-24T17:22:58","slug":"100-lat-100-lat-niech-zyje-szwecja-nam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/aktualnosci\/100-lat-100-lat-niech-zyje-szwecja-nam\/","title":{"rendered":"100 lat, 100 lat, niech \u017cyje Szwecja nam!"},"content":{"rendered":"

Zapraszamy na dwucz\u0119\u015bciowy pokaz obejmuj\u0105cy a\u017c sto lat szwedzkiej animacji. W programie znajd\u0105 si\u0119 animacje wybrane przez Midhata Ajanovica \u201eAjana\u201d z Uniwersytetu West Trollh\u00e4ttan. Zobaczymy najstarsze produkcje, jak Magiczny Nap\u00f3j <\/em>(1915) czy Portretuj\u0105c Kapitana Grogga <\/em>(1917) oraz najnowsze, m.in. Las Palmas <\/em>(2011) i \u0141a\u017ania <\/em>(2014). Go\u015bciem specjalnym pokazu b\u0119dzie Teresa Glad \u2013 szwedzka animatorka, scenarzystka i rysowniczka, autorka filmu Gunnar \u0142apie sow\u0119 <\/em>(2003).<\/p>\n

Midhat Ajanovic \u201eAjan\u201d o historii szwedzkiej animacji:<\/strong><\/p>\n

\"aprikoser\"Animowane filmy dla dzieci, reklamy, animowane dokumenty, jak r\u00f3wnie\u017c filmy czerpi\u0105ce z komiks\u00f3w stworzonych przez wybitnych indywidualist\u00f3w s\u0105 kamieniami w\u0119gielnymi, na kt\u00f3rych zasadza si\u0119 to filmowe zjawisko.<\/p>\n

Victor Bergdahl by\u0142 marynarzem, malarzem, rysownikiem, reporterem, a tak\u017ce autorem. Jednak przede wszystkim zas\u0142uguje on na swoje miejsce w historii jako tw\u00f3rca animacji. Jego pierwsze spotkanie z animacj\u0105 mia\u0142o miejsce w 1912 r., gdy przypadkiem zobaczy\u0142 Krain\u0119 Sn\u00f3w (Slumberland)<\/em>, wczesny film animowany z 1911 r. autorstwa ameryka\u0144skiego geniusza Winsora McCaya. Film ten, tak naprawd\u0119 przedstawienie rysunk\u00f3w McCaya z komiksu Ma\u0142y Nemo<\/em> w Krainie Sn\u00f3w (Little Nemo in Slumberland)<\/em>, da\u0142 Bergdahlowi impuls, by samemu spr\u00f3bowa\u0107 si\u0142 w animacji.<\/p>\n

W tym samym roku sko\u0144czy\u0142 prac\u0119 nad swoim pierwszym dzie\u0142em, jednak nie zosta\u0142 on sfilmowany a\u017c do 1915 r., kiedy to s\u0142ynny menad\u017cer Svenska Bio, Charles Magnusson, zda\u0142 sobie spraw\u0119 z potencja\u0142u film\u00f3w animowanych. Ten film to Nap\u00f3j Trolla (Trolldrycken<\/em>). Dziwna tre\u015b\u0107 i abstrakcyjne elementy graficzne umiejscawiaj\u0105 go przynajmniej pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat przed wsp\u00f3\u0142czesnymi mu animacjami. G\u0142\u00f3wnym \u201ebohaterem\u201d filmu jest alkohol, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c p\u00f3\u017aniej stanowi\u0142 wa\u017cny element film\u00f3w Bergdahla i prawdopodobnie te\u017c jego \u017cycia. Bergdahl mia\u0142 wkr\u00f3tce stworzy\u0107 \u201enarysowany obrazkowy \u017cart\u201d o swoim alter ego, Kapitanie Groggu, opuszczonym marynarzu o perkatym nosie, z nieodzown\u0105 kieszonkow\u0105 piersi\u00f3wk\u0105, kt\u00f3ra cz\u0119sto pomaga mu w trudnych sytuacjach czy tragicznym po\u0142o\u017ceniu. Kapitan Grogg (Kapten Grogg) <\/em>by\u0142 tak naprawd\u0119 pierwsz\u0105 prawdziw\u0105 seryjn\u0105 animacj\u0105 na kontynencie europejskim, w kt\u00f3rej wyst\u0105pi\u0142 ten sam bohater. W sumie uwielbiaj\u0105cy alkohol Grogg pojawi\u0142 si\u0119 w trzynastu odcinkach. Do\u015b\u0107 oczywiste fragmenty erotyczne, dowcipy oraz nowatorska animacja przynios\u0142y Bergdahlowi s\u0142aw\u0119 nawet za granic\u0105 (...).<\/p>\n

Bergdahl doczeka\u0142 si\u0119 niezwyk\u0142ego nast\u0119pcy w osobie Arvida Olssona, jednego z najp\u0142odniejszych tw\u00f3rc\u00f3w filmu animowanego w Szwecji od lat 30. a\u017c do lat 50. Jako m\u0142ody student w Pary\u017cu w latach 30. Olsson zainteresowa\u0142 si\u0119 animacj\u0105. Po powrocie do Szwecji po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 animacji reklamowej. W 1931 r. stworzy\u0142 pierwszy szwedzki film animowany ze \u015bcie\u017ck\u0105 d\u017awi\u0119kow\u0105 \u2013 humorystyczn\u0105 reklam\u0119 o warto\u015bci szwedzkiego pieni\u0105dza Ksi\u0119\u017cycowe Za\u0107mienie<\/em> Korony (Kronans Manf\u00f6rm\u00f6rk\u00e4lse<\/em>). W 1934 r. zosta\u0142 pierwszym Szwedem pracuj\u0105cym profesjonalnie nad filmem kolorowym. (...)<\/p>\n

\"gomd\"Po przerwie spowodowanej II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 animacja odradza\u0142a si\u0119 od po\u0142owy lat 50. W tamtych latach Nils Holgersson, Alfons Aberg, Peter-No-Tail, Laban, Pettson i Findus, Bamse oraz inne popularne postacie literatury dzieci\u0119cej stali si\u0119 bohaterami seriali telewizyjnych i film\u00f3w animowanych. Wraz z by\u0142\u0105 Czechos\u0142owacj\u0105 Szwecja by\u0142a jednym z europejskich kraj\u00f3w z wzgl\u0119dnie najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 film\u00f3w animowanych prawie ca\u0142kowicie wyprodukowanych w zapocz\u0105tkowanej przez Disneya technologii animacji na celuloidach. Dzi\u0119ki tak bogatej produkcji Gunnar Karlsson, Stig Lasseby, Olle Hallberg, Tor-Erik Flyght, Rune Andr\u00e1asson, Jan Gissberg i Per Ahlin jako czo\u0142owy przedstawiciel stworzyli drugie pokolenie zawodowych tw\u00f3rc\u00f3w animacji. Dzi\u0119ki telewizji, nowemu rynkowi dla animowanych film\u00f3w dla dzieci, rozpocz\u0119\u0142o dzia\u0142alno\u015b\u0107 kilka firm specjalizuj\u0105cych si\u0119 w filmie animowanym. Za typowy przyk\u0142ad animacji telewizyjnej mo\u017ce by\u0107 uznany klasyczny program dla dzieci Drzewo Wspinaczkowe Kallego (Kalle kl\u00e4ttertredd) <\/em>autorstwa Olafa Landstr\u00f6ma i Petera Cohena, w kt\u00f3rym siedmioletni Kalle rozmy\u015bla na jab\u0142oni o \u017cyciu i mi\u0142o\u015bci, a jego Dziadek siedzi pod drzewem, czytaj\u0105c gazet\u0119.<\/p>\n

Lata 70., pomimo ci\u0119\u0107 finansowych, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142y telewizj\u0119, to okres, w kt\u00f3rym filmy dla dzieci prze\u017cywa\u0142y taki rozkwit, \u017ce nawet dzi\u015b istnieje opinia, \u017ce animacja to \u201eco\u015b dla dzieci\u201d. Johan Hagelb\u00e4ck, jeden z najbardziej wp\u0142ywowych szwedzkich tw\u00f3rc\u00f3w animacji, rozpocz\u0105\u0142 w tym czasie swoj\u0105 karier\u0119. Hagelb\u00e4ck stworzy\u0142 seri\u0119 kr\u00f3tko-, a czasem nawet \u015bredniometra\u017cowych animowanych film\u00f3w dla dzieci, na przyk\u0142ad Kto pocieszy Toffle\u2019a? (Vem ska tr\u00f6sta knyttet?, <\/em>1980) na podstawie klasycznej ilustrowanej ksi\u0105\u017ceczki Tove Jansson. Opr\u00f3cz charakteryzuj\u0105cych si\u0119 du\u017cym nak\u0142adem pracy film\u00f3w dla dzieci stworzy\u0142 r\u00f3wnie\u017c kilka nieco osobistych i nieco przekornych kr\u00f3tkometra\u017cowych film\u00f3w dla doros\u0142ych. Jednym z jego najbardziej znanych bohater\u00f3w jest Charles Nonsens, kt\u00f3ry po raz pierwszy pojawi\u0142 si\u0119 w telewizji. Fish and Chips <\/em>by\u0142 eksperymentalnym filmem dla doros\u0142ych i jest, mi\u0119dzy innymi, pokazywany w MOMA w Nowym Jorku.<\/p>\n

\"TheWraz z latami 80. nasta\u0142a walka wielu utalentowanych kobiet animator\u00f3w o r\u00f3wno\u015b\u0107 p\u0142ci w szwedzkiej animacji. Podobnie jak w innych dziedzinach sztuki w animacji kobiety ze Szwecji wykaza\u0142y si\u0119 sk\u0142onno\u015bci\u0105 do eksperymentowania i wykorzystywania nowych technik. W tym kontek\u015bcie szczeg\u00f3lne miejsce nale\u017cy si\u0119 Birgittcie Jansson, jedynej zawodowej artystce, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a prac\u0119 nad animacj\u0105 z Perem Ahlinem w latach 70., a nast\u0119pnie kontynuowa\u0142a j\u0105 samodzielnie. Jej najwi\u0119kszym sukcesem by\u0142a pierwsza szwedzka animacja plastelinowa, cz\u0119sto nagradzany 13-minutowy \u2013 Wakacyjny<\/em> Dom <\/em>(Semesterhemmet, <\/em>1981). Animacje o\u017cywiaj\u0105 rozmowy zarejestrowane w domu starc\u00f3w, gdzie mieszka\u0144cy opowiadaj\u0105 swoje \u017cyciowe historie.<\/p>\n

Wa\u017cne wydarzenie dla szwedzkiej animacji mia\u0142o miejsce w 1996 r., gdy na Uniwersytecie Sztuki, R\u0119kodzie\u0142a i Wzornictwa Konstfack w Sztokholmie z siedzib\u0105 w ma\u0142ym miasteczku Eksj\u00f6 utworzono wydzia\u0142 kszta\u0142c\u0105cy na kierunku animacja. Si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 tego projektu by\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 Stiga Lasseby\u2019ego, a od roku 1999 tak\u017ce Witolda Nowaka. Na wydziale uda\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 powa\u017cne badania, organizowa\u0107 konferencje i seminaria, rozpocz\u0105\u0107 festiwal animacji i utworzy\u0107 bibliotek\u0119 dydaktyczn\u0105 z dziedziny filmu i animacji, prezentowa\u0107 prace student\u00f3w w r\u00f3\u017cnych miejscach na \u015bwiecie, jak r\u00f3wnie\u017c publikowa\u0107 Animagi<\/em>, czasopismo po\u015bwi\u0119cone studiom nad animacj\u0105. Najwa\u017cniejszy jest fakt, \u017ce uczelni\u0119 uko\u0144czy\u0142o ju\u017c ponad 120 uczni\u00f3w i student\u00f3w, co na zawsze zmieni\u0142o oblicze szwedzkiej animacji. Gunnar \u0142apie sow\u0119 <\/em>(Gunnar fangar en uggla, <\/em>2002) Teresy Glad to typowy film studencki z Eksj\u00f6 College. Za pomoc\u0105 formy pi\u0119knej animacji wycinankowej film ten opowiada histori\u0119 Gunnara, kt\u00f3ry marzy, by mie\u0107 sow\u0119.<\/p>\n

Cyfryzacja trwaj\u0105ca od po\u0142owy lat 90. zwi\u0119kszy\u0142a mo\u017cliwo\u015bci animowanego dokumentu, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 zdecydowanie najbardziej wp\u0142ywowym gatunkiem nowego tysi\u0105clecia. Za typowy przyk\u0142ad stylu dokumentalnego mo\u017cna uzna\u0107 Blu-Karma-Tiger <\/em>(2006), z podtytu\u0142em \u201edokument o graffiti\u201d, autorstwa duetu filmowc\u00f3w Mii Hulterstam i Cecilii Actis. Id\u0105c w \u015blady Birgitty Jansson, zastosowa\u0142y one animacj\u0119 plastelinow\u0105 po\u0142\u0105czon\u0105 z prawdziwymi g\u0142osami artyst\u00f3w graffiti.<\/p>\n

\"Las-Palmas\"W pierwszej dekadzie tego wieku w szwedzkiej animacji pojawi\u0142o si\u0119 co\u015b na kszta\u0142t odrodzenia. Jednym z wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 rysownik\u00f3w sta\u0142 si\u0119 Johannes Nyholm z G\u00f6teborga, kt\u00f3ry ze swoj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 energi\u0105 jawi si\u0119 jako samotny wojownik, re\u017cyseruj\u0105cy i produkuj\u0105cy filmy i teledyski. Ju\u017c jego pierwszy profesjonalny film Kukie\u0142ka<\/em> (Dockpojke<\/em>, 2007) sta\u0142 si\u0119 najprawdopodobniej zdobywc\u0105 najwi\u0119kszej liczby nagr\u00f3d spo\u015br\u00f3d szwedzkich film\u00f3w animowanych. W tym dziele Nyholmowi uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 charakterystyczny \u015bwiat wyobra\u017ani wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy si\u0119 niebanalnym poczuciem humoru.<\/p>\n

\n

\n

100 lat szwedzkiej animacji I<\/strong><\/span><\/p>\n

25 listopada (\u015broda), godz. 19.00<\/strong><\/p>\n

100 lat szwedzkiej animacji II<\/strong><\/span><\/p>\n

26 listopada (czwartek), godz. 19.00<\/strong><\/p>\n

Kino Rotunda<\/strong><\/p>\n

\n

","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zapraszamy na dwucz\u0119\u015bciowy pokaz obejmuj\u0105cy a\u017c sto lat szwedzkiej animacji. W programie znajd\u0105 si\u0119 animacje wybrane przez Midhata Ajanovica \u201eAjana\u201d z Uniwersytetu West Trollh\u00e4ttan. Zobaczymy najstarsze produkcje, jak Magiczny Nap\u00f3j (1915) czy Portretuj\u0105c Kapitana Grogga (1917) oraz najnowsze, m.in. Las Palmas (2011) i \u0141a\u017ania (2014). Go\u015bciem specjalnym pokazu b\u0119dzie Teresa Glad \u2013 szwedzka animatorka, scenarzystka […]<\/p>","protected":false},"author":13,"featured_media":10349,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-10347","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10347","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10347"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10347\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10349"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.etiudaandanima.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}